Drugi svijetski rat

Bitka na Kozari

Događaji

7. 6. 1942 Partizanski avion sa pilotom Franjom Kluzcm, uzletevši sa baze u Međuvođu (na pl. Kozari), bombardovao i mitraljirao neprijateljske garnizone u Dvoru na Uni i Bos. Novom i rasturio letke nad njima, nad Bos. i Hrv. Dubicom i Bos. i Hrv. Kostajnicom.

8. 6. 1942 Kod s. Lepenice (na pl. Motajici) nemački bataljon -Princ Eugen- (sastava: 7 četa), četnici i jedan vod domobrana okružili i razbili Proleterski bataljon Operativnog štaba NOP i DV za Bos. krajinu: od 215 boraca ostalo samo 118; veći deo rukovodstva je izginuo ili pri probijanju bio zarobljen i kasnije ubijen, među njima i komandant 4. krajiškog NOP odreda Danko Mitrov Slobodan, komandant Proleterskog bataljona Zdravko Čelar, politički komesar Proleterskog bataljona Esad Midžić i komandant 3. bataljona 4. krajiškog NOP odreda Novak Pivašević, a u prethodnim borbama su poginuli komesar Kozarske čete Proleterskog bataljona Operativnog štaba NOP i DV za Bos. Krajinu Fadil Šerić i bombaš istog bataljona Branko Tubić Jelin, narodni heroji.

10. 6. 1942 Delovi nemačke oklopne borbene grupe -Vedel- (dva bataljona motorizovane pešadije, bataljon tenkova i jedan artiljerijski divizion) prodrli iz Banje Luke i zauzeli Prijedor. Iznenađena Komanda mesta, sa zaštitnom četom, velikim brojem građana i pozadinskim rukovodstvima, probila se pod borbom na Kozaru.

10. 6. 1942 Nemačka borbena grupa -Vestbosnien-, sastava: dvanaest nemačkih pešadijskih, jedan tenkovski i jedan pionirski bataljon i dva diviziona artiljerije, pet mađarskih monitora i oko dvadeset pet ustaških i domobranskih bataljona, sa izvesnim brojem četnika i milicionera (ukupno oko 35-40.000 vojnika), podržana od nekoliko eskadrila avijacije, otpočela kozarsku operaciju (koja je trajala do 30. jula), u kojoj je okružila 2. krajiški NOP odred (5 bataljona sa 3.500 boraca, 1 avion, 2 tenka, 2 oklopna automobila i 4-6 topova) s ciljem da ga uništi. Međutim, zahvaljujući herojskom otporu i jedinstvu naroda i jedinica. Odred je, u borbi u okruženju, razbio i uništio desetak neprijateljskih (domobranskih, ustaških i nemačkih) bataljona. Ponesen uspesima, on je tada ocenio da može odbraniti Kozaru. Ali kada je, u pogoršanoj situaciji, preduzeo proboj, on je, opterećen velikim zbegom i brojnim ranjenicima, pretrpeo znatne gubitke; ipak se delom probio a delom, razbijen u manje grupice, izbegao uništenje [Na okružnoj konferenciji KPJ za Kozaru (20. i 21. IX 1942) gubici 2. krajiškog NOP odreda su procenjeni na oko 1700 mrtvih, ranjenih i nestalih, uključujući i 500 ubijenih ranjenika. Neprijateljski gubici su ocenjeni na oko 7.000 izbačenih iz stroja. aplenjeno je preko 2.000 pušaka, 200 p. mitraljeza, 24 minobacača, a uništeno i oštećeno 11 tenkova. Po nemačkim podacima nemačke jedinice imale su 70 mrtvih i 187 ranjenih, a domobranske 475 mrtvih, 725 ranjenih i 510 nestalih, pri čemu nisu uračunati oni domobrani koji su se u međuvremenu vratili u jedinice.]. Do kraja. jula neprijatelj je dvaput prokrstario pl. Kozaru i pl. Prosaru, uništio veći broj ranjenika, sela opljačkao, a nekoliko desetina hiljada stanovnika internirao u logore i preselio ih u druge krajeve.

3. 7. 1942 U rejonu Planinice (na komunikaciji Prijedor – Bos. Dubica) deo snaga 2. krajiškog NOP odreda razbio jedan nemački i dva domobranska bataljona i sa preko 10.000 izbeglica probio se iz okruženja na Kozari.

4. 7. 1942 Glavnina 2. krajiškog NOP odreda (s ranjenicima i većim delom zbega), pod komandom Operativnog štaba za Kozaru, pokušala da se u rejonu Planinice probije iz okruženja na Kozari. Uprkos obostrano vrlo visokim gubicima, zbog velike nadmoćnosti neprijatelja probio se samo mali broj pojedinaca.

7. 7. 1942 Prva krajiška NOU brigada, 1. krajiški i Banijski NOP odred i manji delovi 2. krajiškog NOP odreda, pod rukovodstvom Operativnog štaba NOP i DV za Bos. krajinu, napali Bos. Novi u cilju rasterećenja ostataka 2. krajiškog NOP odreda okruženih na Kozari. Zbog velike nadmoćnosti nemačko-ustaške posade, uprkos obostrano visokim gubicima, napad nije uspeo.

26. 8. 1942 U Jastrebarskom (kod Karlovca) 4. hrvatska NOU brigada napala i razbila domobransku posadu i iz ustaškog logora oslobodila decu (njih 727) pohvatanu prilikom neprijateljske ofanzive na Kozaru, Kordun i Liku. Pored toga, ona je uništila 3 lokomotive i 150 vagona.

20. 9. 1942 Na Kozari, u prisustvu 55 delegata svih ćelija, otpočela dvodnevna okružna konferencija KPJ za Kozaru. Izvršena je detaljna kritička analiza rada i držanja komunista za vreme kozarske operacije; razmotrena je situacija po završetku borbenih dejstava; postavljeni su zadaci: otklanjati posledice i oživljavati borbu.

Fotografije

Grupa boraca u kozarskom partizanskog odreda 1941/1942.
Četnici, domobrani i ustaše nazdravljaju potpisanom sporazumu. Levo, sa šubarom, Uroš Drenović.  Sporazum je sklopljen u Mrkonjić Gradu 27. aprila 1942. 
Prva krajiška NOU brigada formirana je u Lamovitoj pod Kozarom, 21.maja 1942. Sastavljena je od boraca sa šireg područja Bosanske krajine. Snimak prikazuje deo brigade na dan formiranja,postrojene ispred osnovne škole.
Sa održavanja političkog časa u drugom kozaračkom odredu na Kozari, 1942 godine.
Narod i vojska u zbegu na Kozari 1942 godine
Nemci sprovode narod Kozare, posle ofanzive 1942 godine.
Narod Kozare kojeg su ustaše oterali u logore, pa otuda na rad u Njemačku i raselili na prolazu kroz Daruvar 1942 godine.
Oduzimanje dece od majki u logoru Stara Gradiška, u leto 1942 godine. Deca se sa ustašama pre ulazom u logor.
Nemci odvode ljude iz Kneževog Polja kod Bosanske Dubice u nemačku internaciju, 1942 godine.
Nemci sprovode narod sa Kozare.
Zločin ustaša na Kozari.
Žene i deca sa Kozare u ustaškom logoru u Daruvaru. 1942, godine.
Sprovođenje zbegova se Kozare.
Ustaše odvode narod posle ofanzive na Kozaru (kod Bosanske Dubice) juna 1942.
Deca sa Kozare u logoru Stara Gradiška posle kozaračke ofanzive, jula 1942.
Deca sa Kozare u logoru Stara Gradiška posle kozaračke ofanzive, jula 1942.
Deca sa Kozare u koncentracionom logoru u Jastrebarskom posle ofanzive na Kozari 1942.
Ustaše za vreme masovnig streljana u Bosni.
Milja i Rosa Zlokapa, zarobljene u ofanzivi na Kozari 1942. godine. Posle bekstva priključile su se Trećem bataljonu Sedamnaeste siavonske brigade. Poginule 1943 godine.
Jedinice Druge proleterske divizije na obali Drine u blizini Foče, pred prebacivanje preko reke, aprila 1943.

IZVOR: ZNACI.net

Kategorije:Drugi svijetski rat