Dara iz Jasenovca – 2021
Dara iz Jasenovca“ je prvi srpski igrani film koji prikazuje stradanje srpske, jevrejske i romske djece u logoru Jasenovac tokom Drugog svjetskog rata. Režirao ga je Predrag Antonijević, a scenario je zasnovan na autentičnim svjedočenjima preživjele kozarske djece i istorijskim dokumentima.
Glavni lik, djevojčica Dara Ilić, dolazi iz potkozarskog kraja i predstavlja simbol sve djece koja su 1942. godine odvojena od roditelja i deportovana u ustaške logore. Darina priča spaja sudbinu cijelog naroda Kozare i Potkozarja, koji je pretrpio jedno od najtežih stradanja u 20. vijeku.
U ovoj WordPress sekciji donosimo:
– pogled iza nastanka filma
– istorijske izvore i autentične detalje
– objašnjenja ključnih scena
– priču o ulozi i simbolici lika Dare
Cilj je da sačuvamo sjećanje na nevinu kozarsku djecu i da kroz film pokažemo istinu o njihovoj žrtvi.
Koridor 92 – 2021
Dokumentarno‑igrani film „Koridor 92“ donosi potresnu i hronološki preciznu priču o jednoj od najznačajnijih operacija Vojske Republike Srpske – proboju Koridora u Posavini 1992. godine. Ova operacija, poznata pod zvaničnim nazivom „Koridor“, bila je pitanje golog opstanka: bitka koja je spojila istočni i zapadni dio Srpske, ponovo uspostavila vezu Banjaluke sa Bijeljinom i Beogradom, te omogućila snabdijevanje stanovništva hranom, lijekovima, energentima i kiseonikom.
Film prikazuje dramatične razmjere humanitarne katastrofe nastale presijecanjem komunikacija — među njima i tragičnu smrt 12 banjalučkih beba koje nisu dobile potrebni kiseonik tokom maja i juna 1992. godine. Upravo zato je proboj Koridora bio više od vojne operacije: bio je borba za život, opstanak i budućnost srpskog naroda u Krajini.
Priča prati događaje od 3. marta 1992, kada snage HV i HVO ulaze na prostor Bosne i Hercegovine, do 7. oktobra iste godine, kada je oslobođen Brod i kada je operacija uspješno okončana. Kroz svjedočenja učesnika borbi — pripadnika gotovo svih jedinica uključenih u akciju — rekonstruisane su ključne epizode: spajanje Istočnobosanskog i Prvog krajiškog korpusa, borbe za Modriču, Odžak i Derventu, višemjesečni okršaji na Obodnom kanalu i Kostrešu, te konačno oslobođenje Broda.
Film se bavi i stradanjima Srba u hrvatskim logorima Posavine, gdje je bilo zatočeno oko 2.800 ljudi, među njima i 106 djece. Za zločine počinjene u Derventi, Odžaku i Brodu osuđeno je 19 pripadnika HVO i HV na ukupno 120 godina zatvora.
Prema podacima Republičkog centra za istraživanje rata, tokom akcije „Koridor“ poginulo je 508 boraca VRS i MRSK, dok hrvatski izvori navode 1.261 poginulog pripadnika HV i HVO.
Rekonstrukcijske scene snimali su pripadnici Vojske Srbije, uz glumačku postavu iz Srbije i Republike Srpske među kojima su: Vuk Kostić, Mira Đurđević, Stojša Oljačić, Ljubiša Savanović, Miljka Brđanin, Zoran Stanišić, Aleksandar Stojković, Željko Kasap, Zlatan Videnović, Gavrilo Jovanović i drugi. Korišćena je arhivska građa, fotografije i autentična svjedočanstva boraca.
Scenario i režiju potpisuje Slađana Zarić, koreditelj je Bojan Perišić, a direktori fotografije Žarko Bogdanović, Rade Radivojša i Žarko Pekez. Autor muzike je Vladimir Tošić. Film je snimljen u koprodukciji RTRS-a, RTS-a i Vojnofilmskog centra „Zastava film“.
Premijerno je prikazan 9. januara na Dan Republike Srpske na RTRS-u, a potom i na RTS-u.
Kozara – 1962
Kozara (1962) prvi je partizanski film poznatoga redatelja Veljka Bulajića, poznatoga upravo po ratnim epopejama kao što su Bitka na Neretvi i Rat, te filmovima koji nastavljaju tu tematiku, Atentat u Sarajevu i Titovi memoari. Adaptacija je to jedne od najtežih bitaka koje su se vodile tijekom Drugog svjetskog rata na teritoriju bivše Jugoslavije, one na planini Kozari.Tamo je u ljetu 1942. došlo do protuofenzive sila Osovine koje su opkolile i napale partizane. U lipnju 1942. godine, u sjeverozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, Nijemci i njihovi saveznici odlučuju riješiti se partizana koji su zauzeli sve obližnje šume oko planine Kozare. Sa svojim postrojbama opkoljavaju planinu i započinju operaciju. Partizani pak, na rubu s oružjem i puni ranjenika, moraju se nekako obraniti, a dodatno im otežava i sve veći broj izbjeglica koji pristižu iz okolnih sela. Iako nedovoljno pripremljeni, upustit će se u tešku bitku u kojoj će poginuti mnogo partizanskih vojnika… Film Veljka Bulajića spektakularno je djelo prepuno snimaka u totalu, napetih noćnih bitaka i mnogo statista, a koji se u priči podjednako osvrće i na prikaz ratne operacije i na ljudske patnje u ratnom vihoru. U njemu glume poznati glumci Milena Dravić, Bata Živojinović, Ljubiša Samardžić i Olivera Marković. Film je osvojio Zlatnu arenu za film i režiju na pulskom festivalu, kao i nagrade na nekim međunarodnim filmskim festivalima.
Partizanska Eskadrila – 1979
Partizanska eskadrila je jugoslovenski film iz 1979. godine koji je režirao Hajrudin Krvavac. Nosioci glavnih uloga su Bekim Fehmiju, Velimir Bata Živojinović i Ljubiša Samardžić.
U proljeće 1942. godine, je nemačko vazduhoplovstvo imalo potpunu prevlast, ne samo na nebu Jugoslavije, nego i skoro nad celom Evropom. Partizani su u to vreme imali avione koje su kao i ostalo oružje otimali od neprijatelja.
Doktor Mladen Stojanović – 1975
Film je snimljen u znak sećanja na legendarnog doktora Mladena Stojanovića, organizatora ustanka na Kozari i narodnog heroja. Scenario za film napisao je Rade Bašić, general JNA i jedan od saboraca doktora Mladena. On je 1969. godine bio autor i istoimene knjige o životu doktora Mladena, koja je u velikoj meri poslužila kao podloga za scenario.
Iako je inspiracija za film bila stvarna ličnost i stvarni istorijski događaji, radnja filma je znatno izmenjena. Pored doktora Mladena, koga tumači Ljuba Tadić, u filmu se pojavljuje još nekoliko likova, koji su za podlogu imali stvarne likove. Lik Radovana Tadića, koga tumači Pavle Vuisić, inspirisan je Radom Radićem, najpre partizanom, a potom četnikom, koji je bio organizator ubistva doktora Mladena. Lik Staniše, koga tumači Ljubiša Samardžić, nastao je po uzoru na jednog od prvih kozaračkih partizana Vaskrsiju Marića, koji je poginuo avgusta 1941. godine. Takođe, u filmu se pojavljuje i likovi — Danica, koju tumači Vlasta Knezović i Omer, koga tumači Zvonimir Črnko. Inspiracija za ove likove bili su stvarne ličnosti — doktorka Danica Perović, koja je brinula o ranjenom doktoru Mladenu i Osman Karabegović, prvi politički komesar kozarački.
Dokumentarni film “Lepa”
Lepa Radić rodom iz sela Gašnica kod Gradiške, rođena 19. decembra 1925 godine. Bila je učesnica Narodnooslobodilačke borbe i jedna od naj mlađih narodni heroja bivše Jugoslavije.
PRVA TREĆINA – Oproštaj kao kazna
Kratkometrazni igrani film: „Prva trećina – Oproštaj kao kazna“ [Trajanje: 17 min]
Posvećeno sećanju na nepravedno zaboravljene žrtve svih ratova.
Od avgusta 1941. do aprila 1945. stotine hiljada Srba, Jevreja i Roma, kao i antifašista drugih nacionalnosti, ubijeno je od strane ustaškog režima u Jasenovcu i drugim logorima smrti, na području tadašnje Nezavisne Države Hrvatske. Broj žrtava logora Jasenovac nikada nije tačno utvrđen. Logorska arhiva uništavana je početkom 1943. i aprila 1945. godine. U logoru su korišćeni najraznovrsniji oblici mučenja, a smrt se pojavljivala u mnogobrojnim oblicima. General fon Horstenau, Hitlerov izaslanik u Zagrebu, zapisao je u svom ličnom dnevniku za 1942. godinu, da su ustaški logori u NDH bili „suština užasa“. „Ovo je jedan od najstrašnijih logora, koji bi se mogao porediti jedino sa Danteovim Paklom.“ – Artur Hefner, nemački oficir zadužen za transport radne snage u nemački Rajh. Zarobljenik dr Nedeljko Zec, tada zadužen za procenu psihičkog stanja logorskih koljača, preživeo je Jasenovac i nastavio sa stručnom praksom. Nakon rata, svedočenje koljača preneo je piscu Momiru Vojvodiću. Film je sniman prema istinotom događaju i priči doktora Zeca.
Dokumentarni film – Ruski oficir sa Kozare
Posle završetka vojne akademije bio je pilot u 645. jurišnom i 916. lovačkom puku sovjetskog vazduhoplovstva. Ovaj ratni veteran je bivši profesor na Komandnoj akademiji „Jurij Gagarin“ u Moskvi, a kao doktor tehničkih nauka pisao je udžbenike i priručnike o nuklearnom i konvencionalnom naoružanju avijacije.
Dokumentarni film “Ruski oficir sa Kozare” Milana Pilipovića, novinara “EuroBlica” i portala srpskainfo premijerno je u ponedjeljak naveče prikazan u “Kulturnom centru” u Gradiški.
Vlado Zrnić, pukovnik sovjetske i ruske avijacije u penziji, rođen 1930. godine u Turjaku, bio je kurir u krajiškim partizanskim jedinicama NOB-a i logoraš u Staroj Gradišci i Jastrebarskom. U Drugom svjetskom ratu stradali su njegovi roditelji i brojna rodbina.
– Film je autentično svjedočekenje o vojniku koji ni jednog momenta nije zaboravio svoj zavičaj. Uspomene iz djetinjstva vjerno prenosi svojoj ćerki Jeleni Beljajevoj i ostalim potomcima iz Rusije – kaže Milan Pilipović, objašnjavajući suštinu filma snimljenog tokom dvije godine u mnogim mjestima Potkozarja.
Film su bitno oplemenili pjevčka grupa Akademije umjetnosti, odsjek etnomuzikologija iz Banjaluke i Izvorna grupa “Potkozarje” iz Prijedora.
potkozarje.net 