Koliko danas zaista znamo o događajima koji su obilježili rat u Bosni i Hercegovini? Dok se vode rasprave o ulozi stranih boraca i različitih vojnih formacija, brojna svjedočenja, fotografije i dokumenti podsjećaju na stradanja koja ne smiju biti zaboravljena.

Često možemo čuti tvrdnje da u Bosni nije bilo mnogo mudžahedina ili da njihov uticaj nije bio značajan. Međutim, ratna svjedočenja i fotografije iz tog perioda govore drugačije.

Na jednoj fotografiji vide se pripadnici hrvatske paravojne formacije u Bugojnu sa nacističkom zastavom, dok se na drugoj nalaze pripadnici jedinice „El Mudžahid“ u Zenici. Iza ovih formacija ostali su brojni zločini nad srpskim civilima.

Tokom rata zabilježeni su napadi na srpska sela, ubistva civila i zarobljenika, mučenja i skrnavljenja tijela žrtava. Posebno potresna ostala su svjedočenja o Radetu Rogiću i Anđelku Mlađenoviću, čija su stradanja postala simboli brutalnosti koju su mnogi Srbi preživjeli tokom ratnih godina.

Posebno mjesto u sjećanju srpskog naroda Podrinja zauzimaju događaji na području Srebrenice, Bratunca i okolnih sela tokom 1992. i 1993. godine. U tim napadima stradala su brojna srpska naselja, a mnogi civili izgubili su živote ili su bili primorani da napuste svoje domove.

U srpskoj javnosti ime Nasera Orića često se povezuje sa napadima na srpska sela u okolini Srebrenice. Zbog toga je i danas jedna od najspominjanijih ličnosti kada se govori o stradanju Srba u srednjem Podrinju. Mnoge porodice žrtava smatraju da zločini počinjeni nad Srbima na ovom području nisu dobili dovoljno pažnje u domaćoj i međunarodnoj javnosti.

Pored pojedinačnih zločina, mnoga sela ostala su spaljena, a brojni stanovnici ubijeni ili protjerani sa svojih ognjišta. Porodice žrtava i danas tragaju za punom istinom o sudbini svojih najmilijih i traže pravdu za počinjene zločine.

Kada se govori o Srebrenici, neophodno je sagledati cjelokupan tok ratnih događaja na ovom prostoru, uključujući i stradanja koja su prethodila julu 1995. godine. Samo potpunim uvidom u istorijske činjenice moguće je razumjeti svu tragediju rata i odati poštu svim nevinim žrtvama.

Istorija se ne smije zaboraviti, niti prepustiti drugima da je tumače umjesto nas.

/Dalibor